2011/05/03

salvia divinorum سال ویا دیوانوریوم گیاه از تیره مریم گلی


---

معرفی و تاریخچه

سالویا دیوینوروم (که در ایران گاهی به اشتباه «سالویا» نیز نامیده می‌شود) گیاهی با برگ‌های نرم و سبز، بومی جنوب مکزیک است. این گیاه حاوی یک مادهٔ شیمیایی نیرومند روان‌گردان به نام سالوینورین است. سالویا دیوینوروم به‌طور سنتی در مکزیک برای شفابخشی و پیش‌گویی (طالع‌بینی) استفاده می‌شده است و از اوایل دههٔ ۱۹۹۰ به‌بعد، در فرهنگ زیرزمینی روان‌گردان‌ها در سراسر جهان در دسترس قرار گرفت.

نام‌های دیگر: این گیاه با نام‌های «لا پاستورا» (به معنای «شبان‌بانو» یا «چوپان‌زن»)، «برگ‌های چوپان‌زن»، «نعناع غیب‌گو» یا «مریم‌گلی غیب‌گو» نیز شناخته می‌شود. در مکالمات روزمره اغلب به‌سادگی «سالویا» نامیده می‌شود.

توجه مهم: سردهٔ Salvia گونه‌ها و ارقام بسیار زیادی دارد. گیاهانی که معمولاً در فروشگاه‌های باغبانی یافت می‌شوند، تقریباً به‌طور قطع سالویا دیوینوروم نیستند، مگر اینکه برچسب مشخصی داشته باشند.

پیشینهٔ باستانی و مدرن: این ماده از زمان آزتک‌ها در میان سرخ‌پوستان استفاده می‌شده و یکی از مواد توهم‌زای بسیار قوی محسوب می‌گردد. شمن‌ها (جادوگران) سرخ‌پوست از آن در مراسم مذهبی خود استفاده می‌کردند. جین باست جانسون (که اغلب در متون عامیانه به اشتباه به گوردون واسون نسبت داده می‌شود) اولین کسی بود که در حدود سال ۱۹۳۹ میلادی، ضمن پژوهش دربارهٔ شمن‌ها، به این ماده اشاره کرد. سالویا امروزه در بین جوانان آمریکایی طرفداران زیادی پیدا کرده است.

تفاوت با مریم‌گلی معمولی: سالویا دیوینوروم با مریم‌گلی معمولی (Salvia officinalis) که در ایران کشت می‌شود، تفاوت بنیادین دارد. مریم‌گلی معمولی بومی مناطق شمال مدیترانه است و به‌عنوان گیاه دارویی و ادویه‌ای شناخته می‌شود، درحالی‌که سالویا دیوینوروم یک روان‌گردان قوی است.

---

اثرات و شدت توهم‌زایی

سالویا دیوینوروم ایجاد توهم شدید می‌کند که از نظر شدت، قابل‌قیاس با توهمات ال‌اس‌دی (LSD) است. در سایر گونه‌های سردهٔ Salvia نیز می‌توان مواد توهم‌زا یافت، اما مقدار آن در نوع دیوینوروم به‌مراتب بیشتر است.

دستیابی به اثرات قوی از طریق دود کردن برگ‌های خشک می‌تواند دشوار باشد، اما عصاره‌ها و برگ‌های پرورش‌یافته با قدرت بالا می‌توانند حالات ذهنی دراماتیک، گاهی ترسناک و کاملاً فراگیر (انته‌وژنیک) ایجاد کنند. بسیاری از افرادی که سالویا را امتحان می‌کنند، اثرات آن را اصلاً خوشایند نمی‌یابند و ترجیح می‌دهند تجربه را تکرار نکنند.

---

روش‌های مصرف و دوز مصرفی

روش سنتی (جویدن): به‌طور سنتی، سالویا با جویدن جفت‌برگ‌های تازه مصرف می‌شود. برگ‌ها (کوئید) و آب تلخ آن در دهان نگهداری می‌شوند تا جذب از طریق مخاط دهان افزایش یابد.

روش مدرن (دود کردن): امروزه مصرف آن هم به‌صورت دود کردن و هم جویدن برگ‌ها رایج است.

میزان دوز مصرفی:

· مصرف تدخینی (دود کردن برگ معمولی): بسیاری از افراد برای رسیدن به اثرات کامل، دود کردن برگ خشک را دشوار می‌یابند. کسانی که موفق می‌شوند، معمولاً به چندین پُک بزرگ از پیپ یا بونگ نیاز دارند. دوز معمولی برای دود کردن برگ ساده بین ۰٫۲ تا ۰٫۵ گرم (حدود یک برگ بزرگ خشک) است.
· مصرف زیرزبانی (جویدن): دوز معمول بین ۱۰ تا ۵۰ گرم برگ تازه (مرطوب) که تقریباً معادل ۶ تا ۳۰ برگ است، یا ۲ تا ۱۰ گرم برگ خشک که معمولاً پیش از مصرف بازسازی (خیسانده) می‌شوند.

---

پتانسیل اعتیاد و تحمل

سالویا دیوینوروم نه از نظر جسمی اعتیادآور است و نه احتمال وابستگی روانی بالایی دارد. علائم ترک پس از قطع مصرف گزارش نشده است. همچنین به نظر می‌رسد برای سالوینورین‑آ تحمل (Tolerance) ایجاد نمی‌شود، به‌طوری‌که می‌توان با دود کردن بیشتر، تجربه را طولانی‌تر یا تشدید کرد.

---

تجربهٔ شخصی و اثرات ذهنی (روایت اول شخص از متن اصلی)

«من تصمیم گرفتم اینجا نظراتی دربارهٔ مصرف مواد مخدر بنویسم. سالویا دیوینوروم اخیراً خبرساز شده است. این گیاه در جنگل‌های ابری جنوب مکزیک رشد می‌کند و عرفای آن منطقه مدت‌هاست از آن برای ارتباط با جهان روحانی استفاده می‌کنند. این یک گیاه به‌شدت روان‌گردان است. مصرف‌کننده اغلب تجربهٔ خارج‌ازتن (خروج روح از بدن) دارد، هیچ ارتباطی با جسم خود احساس نمی‌کند و خود را در قلمرویی کاملاً روان‌گردان می‌یابد. در این قلمرو، رازهایی دربارهٔ خود و جهان بر او آشکار می‌شود.

این گیاه به‌خاطر انتشار ویدیویی از مایلی سایرس (خواننده مشهور) که در یک مهمانی از آن استفاده می‌کرد، خبرساز شد. پیش از آن نیز به‌خاطر افرادی که از آن فیلم می‌گرفتند، در اخبار بود. این افراد اغلب سعی می‌کردند در حالی‌که تحت تأثیر سالویا هستند، فعالیت انجام دهند. این موضوع باعث بدنامی سالویا شده است، زیرا یکی از اثرات آن، از دست دادن کامل مهارت‌های حرکتی است که بخشی از تجربهٔ خارج‌ازتن محسوب می‌شود. اثرات آن حداکثر حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه طول می‌کشد.

نباید از این گیاه ترسید، اما نباید آن را با یک مادهٔ تفریحی اشتباه گرفت. دلیل اصلی اینکه نباید صرفاً به‌عنوان مادهٔ تفریحی استفاده شود، این است که شادی‌آور (یوفوریک) نیست. بیشتر مواد مخدر حداقل احساس خوشبختی ایجاد می‌کنند، اما سالویا اینگونه نیست. این موضوع باعث می‌شود تجربه‌ای بسیار شدید باشد. به همین دلیل است که شمن‌ها از آن برای ارتباط با «جهان ارواح» و «خدا» استفاده می‌کردند.

مایلی سایرس در ویدیو می‌گوید: «فکر می‌کنم یک سفر بد دارم.» خب، این به‌خاطر این است که این ماده هیچ احساس شادی ایجاد نمی‌کند. برای روشن‌تر شدن، اولین تجربه‌ام از سالویا را شرح می‌دهم: دو پُک زدم و ناگهان اثر شروع شد. دیگر ارتباطی با بدنم نداشتم و از آن بی‌خبر بودم. بالای سرم یک صفحهٔ نور بود و زیر آن تاریکی. احساس کردم به سمت تاریکی کشیده می‌شوم. به‌شدت مقاومت کردم، زیرا حس کردم باید کنار این نور بمانم و به تاریکی نیفتم، در غیر این صورت دیگر وجود نخواهم داشت. در مرز بین تاریکی و نور، یک حاشیهٔ چرخان وجود داشت که صدای بلندی داشت. حدود هشت دقیقه در آنجا ماندم و تقلا کردم تا نیفتم. به‌زودی ارتباطم با بدنم را حس کردم و وقتی به جلو خم شدم، دو نفر دیگر را در اتاق دیدم. وقتی به عقب روی مبل تکیه دادم، دوباره آن مکان را دیدم و هنوز حس می‌کردم به عقب کشیده می‌شوم. پس با بدنم ماندم و آن مکان را مشاهده کردم. نهایتاً کاملاً به اتاق بازگشتم. در آن زمان فراموش کرده بودم که سالویا مصرف کرده‌ام و فکر می‌کردم این واقعیت است.

به همین دلیل است که این یک مادهٔ مهمانی نیست. تجربه‌ای بسیار شدید بود با هیچ احساس سرخوشی. با این حال، این تجربه برای من بسیار مفید بوده است. اغلب به آن سفر اول فکر می‌کنم و آرزو می‌کنم اجازه می‌دادم بیفتم. باید رها می‌کردم و آنچه را که می‌توانست تجربه شود، تجربه می‌کردم. این گیاه هرگز نباید در مهمانی مصرف شود. این همان چیزی است که به آن «گیاه جستجوی رؤیا» می‌گویند.»

---

دیدگاه اجتماعی و چالش‌های قانونی

این گیاه در اکثر ایالت‌های آمریکا قانونی است، اما فشارهایی برای ممنوعیت آن وجود دارد. چرا؟ به‌خاطر افرادی مانند مایلی سایرس که به آن بدنامی می‌دهند. اما تنها دلیل این نیست؛ امروزه مردم ترس ذاتی از روان‌گردان‌ها دارند. این ترس ناشی از نبود تجربهٔ کافی با این مواد و تبلیغات گسترده علیه آن‌هاست.

سالویا دیوینوروم برای کسانی که گاهی به قلمرو روان‌گردان‌ها سفر می‌کنند، بسیار مفید است. نباید سالویا را به‌خاطر احمق‌هایی که یکی از «معنوی‌ترین» مواد روی زمین را به مهمانی می‌برند، قضاوت کرد. تلاش برای ممنوعیت آن، نقض حقوق فردی محسوب می‌شود.

---

پراکنش، نیازهای اکولوژیکی و دستورالعمل کاشت

⚠️ توجه بسیار مهم: بخش زیر که به پراکنش و کاشت اشاره دارد، در متون عامیانهٔ فارسی اغلب با مریم‌گلی معمولی (Salvia officinalis) اشتباه گرفته می‌شود که کاملاً با سالویا دیوینوروم متفاوت است. بااین‌حال، به‌عنوان وفاداری به متن درخواستی کاربر، ترجمهٔ آن بخش نیز آورده می‌شود:

پراکنش و نیازهای اکولوژیکی (مریم‌گلی معمولی):
مریم‌گلی معمولی بومی مناطق شمال مدیترانه است و این گیاه بومی ایران نیست، ولی به‌خاطر اهمیت دارویی‌اش در کشور کشت و کار می‌شود. این گیاه به گرما و هوای خشک برای رشد مطلوب نیاز دارد.

کاشت، داشت و برداشت:
تکثیر این گیاه (مریم‌گلی معمولی) از طریق بذر یا تقسیم بوته امکان‌پذیر است.

· برای کشت مستقیم، بذور را در اواخر آبان ماه در ردیف‌هایی با فاصلهٔ ۵۰ سانتی‌متر از هم کشت می‌کنند.
· کشت غیرمستقیم بذور در اوایل بهار با استفاده از خزانهٔ هوای آزاد صورت می‌گیرد و نشاها در اوایل پاییز به زمین اصلی منتقل می‌شوند.
· تکثیر از طریق تقسیم بوته برای گیاهان ۳ تا ۴ ساله در فصل پاییز قابل انجام است.
· برداشت شامل چیدن برگ‌ها یا قطع پیکر رویشی گیاه است که از سال دوم به بعد، می‌توان ۲ تا ۳ مرتبه این عمل را انجام داد.

.

5 comments:

Anonymous said...

              ィ ィ、 ノ|ィ   ,,,ィ
    ,、-ー '''' ー 、/|(イ(-'"ノノ''''"イ"''''"´"レ,、-ー ''''''''
   /  死 き ヽ"(ヽツツイ,ーイ},,从ッレッッ/ 選. 早
  /   ぬ さ  ',)))ヽ)ツ;;(从Lミミミ〉〉;/  べ く
  ,'   べ ま   lリヅ从ミミ从`' 、;;));;ll|  // 死
  l    き は.  |;;;;ィノイミ从从ヽヽ"l|||  ・・  に
  l    男     l;;;イ从从从゙l|||从从l l;|     場
  ',.   だ    /|;;;|、ノ从从;;;;从从;;从ヽ    所
  ヽ  //    /l|ノ)从从l| l|l||;;l|イイ从从ヽ   を
   ゙' 、・・   /;;;イノノノノノl||l;;;;ツ从;;/;;;从从`゙)ノ― ''
    ノ>―''ヽ;;;;l|;;;|彡ノノイl|;;|;;;;l;;;;;|;;;;/从;;;;)从从之
    之三;;彡;;;、l|;;|;;;lイ/从ノ;八;|llYイノイ/;;从从ニ<
    /イ/t=;;;;;ミィ;;;;;;;;;;;`ミ;;人ィ''彡二二ミ゙'、j;;jj;;ュ;;;、)
    ((/;;|lヽ;;|、'''ィ,t;;ッ=、;;;j人;;;ィ:;ミッ;ラニ' イ;;;/ l|;;lト
     ゙之;;;'、l|;;゙, ::、` ̄´´":|"ン:::::::::'''イ:.. リ;イ),r';;之ー
     {彡;;;ヽ;;;',::::::...   ::::|: リ::::  ゙  イ;/ノ;;;;゙l|
      ゙|/;;;;;;;|゙:',:::::: : : ::; 、j_, -、:::    イ;|゙/;;;l从
      ノノ;;;;;;|:l|:', :::: : :::`゙'ー '´"    ,':::l|/;从`' 、
  ,, 、-ーz''"イリ|l|::|l:'、 : ::::::: ,;}、     / :: ゙l、从l|',::ヽ
''" ,、 '":/   /|::}}:::ヽ ::::::r'二゙゙'ヽ   , '::: :: ::l|彡 ',从
 /イ::/:: ::::/::l| }}:::::ヽ :::::..'""''   , ':::::: :: ::}::l|彡::: ll||
/"://::/ ::::ll/::::l| :}} : :::ヽ ::::.ヽ   /::::::::"} }:::|彡 ::: |||
ノ//::/ : ::::ミ/:::::リ :}}  ::`---- '´ :::::" } }:::|彡三::|}
/:/::/:  :::::/ ,,イ   ::::::\:::ー '´  :::"   :::|彡三 l}}
//:/::  :::,'    {  ヽ ::ヽ    :::    ::リ::::彡 l}}
イ:/::  ::::リ'ー、,,   ヽ  \::::',彡  /彡   ::/::::彡  l}{
l l|::::   ::| " `''ー、::ヽ、  '、 l|  :/彡 ,, 、-/彡彡 ミ}}
、ll、;::  :::::|::::ー、:::::   `゙゙'''ー'、 /ー―´   /彡彡彡ミ;;
::`'' 、、 :::: |           y'::::''"    イ::::彡彡三ニ

Anonymous said...

r、
   rヽヽヽ
    ', ̄ヽ}         , ---- 、
    ゝ、ソヽ       .イ .|\ ∧
      ',  \     /::', l =} {=}',          /ノ/う
      ,   ヽ   __ {ヽヽ`  ´ }         人  ヾ7
      ヽ    `丶 `丶、 `_ーイ_     ,  ''"  >- ´
       \     }         `ヽー ´    /
         ヽ、::::: y:.          /    ヾ,,/
           ヽ::::::::::::::        ヾ__ , ''"
            \:::/       ヽ::{
             .Y           ヽ
             {_          }
            {三三二ニ=-__-  _ノ
             \人 ヾ \ `ヾ\ヾ、
            /  /\_入_入_}、_ヾ}
           ノ  < / /\/\ ∧ |
           ,'  /./ `>< /∧  /< / |
           , / .>´ヽ <  / / > / ノ |
           {三ニヽ/  > ヽ > > ∧ |
           l { < / ∨ヾ ∨  .∨、 |
           l l  `   < / < ヾ < / .|
          ノ {三三二==-  ___ |
          / ����ー==三三三三
         ,  �����������
         {  �����������
         ',    /       ヽ.    |
          }   /         ヽ   |
         ノ   }          }   \
        r´rrrヽ ノ         {     ヽっ

دکتر یزدان نیاز said...

سلام
جناب استاد باغ جادویی چند سوال
من خودم در شمال کشت سالویا را در زمین های معمولی نددیم اکثرا انرا در گلدان پرورش می دهند در مقاله ای کسی مدعی بود تمام شمال دارند سالویا می کارند ایا این حرف به نظر شما درست است
دوم
نوعی صمغ است که از بامبو می گیرند به نام
Tabasheer
که خواص درمانی زیادی دارد ایا شما در ایران با این صمغ اشنایی دارید

Unknown said...

سلام
دوست گرامی من از کجا میتونم این گیاه رو تهیه کنم ؟

Unknown said...

سلام
دوست گرامی من از کجا میتونم این گیاه رو تهیه کنم ؟