🌿 کاوا (فلفل استرالیایی) – دانشنامهٔ کامل
معرفی کلی و تاریخچه
کاوا که به نام فلفل استرالیایی نیز مشهور است، یکی از بهترین مواد شادیآور و انرژیزا در جهان محسوب میشود. زادگاه اصلی این گیاه، جزایر اقیانوس آرام است. بومیان استرالیا و جزایر اقیانوس آرام هزاران سال است که از این گیاه استفاده میکردند.
اولین دانش و آگاهی غرب از این گیاه به یکی از سفرهای دریایی کاپیتان جیمز کوک در دهههای ۱۷۰۰ میلادی برمیگردد. بومیان این جزایر از کاوا بهعنوان بخشی از آداب و رسوم قبیلهای خود استفاده میکردند، بهطوری که این گیاه مورد توجه بسیاری از گردهماییهای اجتماعی قرار داشته است.
نوشیدنی تهیهشده از ریشههای کاوا سبب کرخ شدن دهان میشود. مادهٔ مؤثر و مخدر در این گیاه، ترکیباتی به نام کاوا لاکتونها (از گروه پیپریدینها) است. این گیاه در درمان اضطرابها بسیار مؤثر است و مصرف نوشیدنی حاوی کاوا باعث افزایش نیروی بدنی و جنسی، رفع افسردگی و ایجاد حس شادی میشود.
در قرن بیستم، این گیاه به بسیاری از بازدیدکنندگان جزایر اقیانوس آرام نیز داده شد. هیلاری ردام کلینتون و پاپ ژان پل دوم نیز در مراسم و ضیافتهای رسمی خوشامدگویی، همانند جانسون رئیسجمهور آمریکا و همسرش خانم لیندون بی. جانسون در سال ۱۹۶۶، طعم این گیاه را چشیدند.
ریشهٔ این گیاه میتواند نگرانی ناشی از فشار روحی و همچنین اثرات اختلالات ناشی از اضطراب را کاهش دهد. مصرف این گیاه در حد پایین سبب نشاط و بیداری میشود و در حد مصرف بالا، مواد شیمیایی موجود در ریشه سبب خوابآلودگی میگردد. کاوا یک مادهٔ مسکن خفیف است (برخلاف الکل و داروهای ضداضطراب). پزشکان معالج آن را برای درمان درد و سفتی عضلات بدن، نگرانی، کمخوابی، نگرانی ناشی از یائسگی، صرع کنترلنشده و درد تجویز میکنند. امروزه انواع مختلف آن بهصورت قرص، کپسول، پودر و نوشابه در دسترس است.
---
روشهای مصرف و تهیه در فرهنگهای مختلف
کاوا در فرهنگهای مختلف اقیانوس آرام از جمله پلینزی، وانواتو، ملانزی و بخشهایی از میکرونزی و استرالیا به روشهای گوناگونی مصرف میشود.
روشهای سنتی تهیه:
· جویدن، کوبیدن یا ساییدن ریشههای گیاه. ساییدن معمولاً با دست روی یک قطعه سنگ مرجانی مردهٔ مخروطیشکل انجام میشود (دست نقش هاون و مرجان نقش دستههاون را بازی میکند). ریشهٔ کوبیدهشده با مقدار کمی آب مخلوط میشود، زیرا ریشهٔ تازه هنگام کوبیدن رطوبت خود را آزاد میکند. روش کوبیدن نیز درون یک سنگ بزرگ با یک قطعه چوب کوچک انجام میشود.
· محصول نهایی به آب سرد اضافه شده و در سریعترین زمان ممکن نوشیده میشود.
عصارهٔ بهدستآمده، یک امولسیون (مخلوط) از قطرات کاوا لاکتون در نشاسته است. طعم آن اندکی تند و گس است، درحالیکه عطر خاص آن بستگی به این دارد که از گیاه خشک یا تازه تهیه شده باشد و نیز به نوع گونهٔ آن بستگی دارد. رنگ آن از خاکستری تا قهوهای مایل به زرد و سبز کدر متغیر است.
نکتهٔ مهم دربارهٔ قدرت تأثیر: کاوا که به روش فوق تهیه شود، بسیار قویتر از انواع فرآوریشدهٔ صنعتی است. جویدن ریشه قویترین اثر را دارد زیرا ذرات بسیار ریزی تولید میکند. ریشهٔ تازه و خشکنشده نوشیدنی قویتری نسبت به ریشهٔ خشک تولید میکند. قدرت آن همچنین به گونهٔ گیاه و تکنیکهای کشت بستگی دارد. بسیاری بر این باورند که مخلوط کردن پودر کاوا با آب داغ، نوشیدنی را قویتر میکند، اما مواد مؤثر کاوا (کاوا لاکتونها) در دمای ۶۰ درجه سانتیگراد (۱۴۰ درجه فارنهایت) از بین میروند. بیشتر چایها در دمای ۸۲ درجه سانتیگراد دم میشوند که این کار potency (قدرت) کاوا را کاهش میدهد.
آداب منطقهای:
· در وانواتو: نوشیدنی قوی کاوا معمولاً با یک وعده غذای گرم یا چای دنبال میشود. غذا بهطور سنتی مدتی پس از نوشیدنی صرف میشود تا مواد روانگردان سریعتر جذب خون شوند. بهطور سنتی به آن طعمدهنده اضافه نمیشود.
· در پاپوآ گینهٔ نو: مردم محلی در استان مادانگ به کاوا، "ویلد کنیاک" (براندی وحشی) میگویند.
· در فیجی: مردم بهطور معمول نوشیدنی به نام گروگ را تقسیم میکنند که از کوبیدن ریشهٔ کاوای خشکشده در آفتاب به پودری نرم، صاف کردن و مخلوط کردن آن با آب سرد تهیه میشود. بهطور سنتی، گروگ را از نیمپوستهٔ نارگیل تراشیدهشده به نام بیلو مینوشند. گروگ در فیجی بسیار محبوب است، بهویژه میان مردان جوان، و اغلب مردم را برای قصهگویی و معاشرت دور هم جمع میکند. نوشیدن گروگ برای چند ساعت، اثر کرخکنندگی و آرامبخشی به فرد میدهد، زبان را نیز بیحس میکند و معمولاً پس از هر بیلو، یک خوراکی شیرین یا تند بهعنوان "تعقیبکننده" (چیزر) مصرف میشود.
---
طبقهبندی گیاهشناسی
· خانواده: Piperaceae (فلفلیان)
· سرده: Piper (فلفل)
· گونه: methysticum (که در لاتین به معنای "مستکننده" است)
نامهای رایج: کاوا، کاوا، آوا، واکا، لاوِنا، ساکائو، یاکونا
طبقهبندی اثرات: افسردگیزا (مهارکننده سیستم عصبی)، مسکر / مستکننده
---
توضیحات گیاهشناسی
کاوا یک درختچهٔ همیشهسبز گرمسیری با برگهای بزرگ قلبیشکل و ساقههای چوبی است. ریشههای کلفت آن را کوبیده یا آسیاب کرده و بهصورت نوشیدنی سرد مشابه الکل مصرف میکنند. این گیاه سابقهای طولانی در مصرف آیینی و تفریحی در پلینزی اقیانوس آرام دارد و امروزه یک محصول گیاهی رایج است.
ویژگیهای ظاهری: گیاهی است مقاوم، ایستاده و غیربالارونده با ساقههای صاف و کلفت و برگهای قلبیشکل. کاوا بهقدری توسط انسان کشت طولانیمدت داشته است که دیگر بذر زنده و بارور تولید نمیکند و باید بهصورت رویشی (توسط قلمه) تکثیر شود. مواد مؤثر اصلی آن، کاوا لاکتونها، در ریشههای آن متمرکز شدهاند.
ریشهٔ کاوا از گیاه بلندی تأمین میشود که در جزایر اقیانوس آرام از جمله هاوایی رشد میکند. برگهای بزرگ، سبز و قلبیشکل بهصورت انبوه روی شاخهها و دور از ساقههای ضخیم رشد میکنند. گلهای بلند و نازک آن به جوانهٔ ذرت چینی شباهت دارد. ریشهها به بوتههایی با شاخههای پربرگ و کرکدار شبیه هستند.
---
شواهد انسانشناسی و کاربردهای معنوی
شواهد انسانشناسی نشان میدهد که کاوا بیش از ۳۰۰۰ سال است که توسط انسان کشت و مصرف میشود. امروزه نیز جوامع مختلف اقیانوس آرام از آن برای اهداف معنوی، دارویی و تفریحی استفاده میکنند. کاوا بهشدت در فرهنگ این جوامع ریشه دوانده و مصرف آن، صرفنظر از هدف، با آیینهای خاصی همراه است.
هدیه دادن و دریافت ریشهٔ کاوا اغلب در مراحل مهم زندگی مانند عروسی و تشییع جنازه نقش دارد. مانند بسیاری از گیاهان روانگردان دیگر، مصرف کاوا با جهان ارواح مرتبط دانسته شده و برای ارتباط با نیاکان و پیشگویی (طالعبینی) استفاده میشده است. احساس رفاقت و همبستگی که نوشیدن کاوا ایجاد میکند، آن را به نمادی برای صلح و دوستی در بسیاری از کشورهای جزیرهای اقیانوس آرام تبدیل کرده است.
---
ترکیبات شیمیایی و مکانیسم اثر
ریشهٔ کاوا حاوی مواد شیمیایی به نام "کاوا پیرونها" (کاوا لاکتونها) است که سبب کاهش تشنج میشوند و در آزمایشگاههای تحقیقاتی روی حیوانات، باعث استراحت و آرامش عضلات میگردند. کاوا لاکتونها همچنین واکنشهای مغزی را (که تصور میشود مشابه واکنشهای ناشی از داروهای تجویزی ضدافسردگی و ضداضطراب باشند) کاهش میدهند. در صورت مصرف خوراکی، این ترکیبات سبب کرخ شدن و بیحسی زبان و لثهها میشوند.
مواد مؤثر اصلی: کاوا لاکتونها (مانند کاوائین، دیهیدروکاوائین، متیستیسین و غیره).
---
اشكال موجود در بازار
در برخی فرهنگهای سنتی، کاوا از طریق جویدن ریشه و ریختن آن در کاسه تهیه میشود؛ بزاق دهان با ریشه مخلوط شده و خاصیت درمانی آن را فعال میکند. امروزه، تولیدکنندگان از الکل یا استات برای عصارهگیری استفاده میکنند. کاوا در اشکال مختلفی موجود است: بهصورت مایع (عصارههای مختلف)، کپسول، قرص، پودر یا ریشهٔ خردشده.
---
نحوهٔ مصرف و دوز مصرفی
اگر پزشک معالج شما مصرف کاوا را تجویز کرده باشد، حتماً برای دستیابی به فرآوردههای کاوا، برچسب آن را پیش از مصرف بخوانید تا محصولی استاندارد (شامل ۷۰٪ کاوا لاکتون) تهیه کنید. فرآوردهٔ استاندارد یعنی محصولی که میزان مشخص مواد فعال گیاهی در هر دوز مصرفی در آن قید شده باشد.
· برای درمان نگرانی، کمخوابی و کاهش فشار روحی، میزان تجویزی کاوا عبارت است از ۲ تا ۴ گرم دمکردهٔ آن (که از جوشاندن گیاه در آب تهیه میشود) روزی سه بار.
· بهطور کلی روزانه ۶۰ تا ۶۰۰ میلیگرم کاوا لاکتون استاندارد مصرف کنید یا از دستور پزشک خود پیروی کنید.
· طول دورهٔ درمان متفاوت است؛ مشاهدهٔ هر نوع بهبودی ممکن است چهار هفته طول بکشد.
· توصیه نمیشود که کاوا بیش از سه ماه بهطور مداوم مصرف شود.
---
موارد احتیاط و عوارض جانبی
عوارض جانبی کاوا معمولاً جزئی است. این گیاه طبی سبب کرخ شدن دهان میشود و ممکن است طعم ناخوشایندی داشته باشد. در درصد کمی از افراد، تهوع، سردرد، سرگیجه یا جوش صورت گزارش شده است. در صورت مواجهه با هرکدام از این حالات، با پزشک خود مشورت کنید. از رانندگی بههنگام مصرف کاوا اجتناب کنید.
هشدار انجمن فرآوردههای گیاهان دارویی آمریکا: این انجمن زنان باردار و شیرده را از مصرف کاوا منع میکند. همچنین در خصوص مصرف بیش از دوز توصیهشده هشدار داده و مصرف آن را بیش از سه ماه و نیز رانندگی در حین مصرف را ممنوع اعلام میکند.
پوست زرد و عوارض نادر: مبلغان مذهبی اعزامی به جزایر اقیانوس آرام در قرن نوزدهم پی بردند که افرادی که همیشه کاوا مصرف میکردند، پوستی مایل به زرد و زبر داشتند. تحقیقات اخیر نشان داده است که افرادی که به میزان بسیار بالا (۱۰۰ برابر معمول) کاوا مصرف میکنند، دچار زردی پوست، جوش صورت، ریزش مو و اختلال در قوهٔ بینایی، اشتها و تنفس میشوند. این تغییرات پس از قطع مصرف کاوا به حالت عادی بازمیگردند.
---
هشدارهای جدی دربارهٔ سمیت کبدی و مصرف همزمان
مصرف همزمان با الکل یا باربیتوراتها ممنوع است و ممکن است اثر این داروها را از بین ببرد یا تشدید کند.
نکتهٔ ایمنی بسیار مهم: نگرانیهایی دربارهٔ سمیت کبدی (آسیب به کبد) مطرح شده است که تا حد زیادی به دلیل استفادهٔ تولیدکنندگان مکملها از ساقه و برگ گیاه به جای ریشه (که تنها بخش مجاز در مصرف سنتی است) بوده است. بااینحال، بر اساس مطالعهای گذشتهنگر روی مواد دارویی کاوا در آلمان، آلکالوئید پیپرمتیستین که حدود ۰٫۲٪ در برگها یافت میشود، بهعنوان علت اصلی سمیت کبدی بعید به نظر میرسد. اینکه آیا سمیت کبدی کاوا ممکن است ناشی از آلودگی به آفلاتوکسین (سموم قارچی) یا سایر سموم کبدی قارچی باشد، نیازمند مطالعات بیشتر است.
مصرف سنگین کاوا بهویژه همراه با مصرف همزمان الکل یا وجود بیماری زمینهای کبدی، میتواند منجر به سوءتغذیه، کاهش وزن، آسیب کبدی (افزایش آنزیمهای کبدی مانند گاما-گلوتامیل ترانسفراز و کلسترول HDL)، اختلال در عملکرد کلیه، بثورات پوستی، فشار خون ریوی، درشتگویی گلبولهای قرمز (ماکروسیتوز)، کاهش لنفوسیتها و کاهش حجم پلاکتها شود.
---
بررسی علمی (مرور سیستماتیک کاکرین)
یک مرور سیستماتیک از شواهد توسط همکاری کاکرین (Cochrane Collaboration) به این نتیجه رسید که کاوا به احتمال زیاد در درمان اضطراب اجتماعی کوتاهمدت مؤثرتر از دارونما (پلاسبو) است.
